Cinéma du Corps


Τα κινηματογραφικά ρεύματα και σχολές δυστυχώς ή ευτυχώς έχουν εξαφανιστεί σε μεγάλο βαθμό από το Ευρωπαϊκό στερέωμα. Ίσως η αποδόμηση των τεχνοτροπιών, ίσως η ατέρμονη επιμονή για την ανακάλυψη του καινούριου έχει οδηγήσει τους νέους κινηματογραφιστές σε περισσότερο μοναχικές διαδρομές παρά σε συμπράξεις ιδεών. Εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα θα μπορούσε να αποτελέσει η Γαλλία, η οποία ακόμα και μέσα σε ένα καθαρά διαφοροποιημένο περιβάλλον από αυτό του παρελθόντος καταφέρνει και πάλι να προσφέρει στο κοινό ένα ακόμα ρεύμα που προφανώς λόγω θεματολογίας είναι πολύ σκληρό για να εξαφανιστεί!

Το Cinéma du Corps ή όπως είναι ο αμερικάνικος του όρος The New French Extremity είναι στην ουσία μια επαναφορά στην ωμή επιθετική κινηματογράφηση, κυρίως σε επίπεδο βίας, τρόμου και σεξ, άλλωστε στον γαλλικό όρο η λέξη corps μεταφράζεται είτε ως σώμα είτε ως πτώμα. Η λογική λέει πως αυτή η θεματολογία δεν έχει τίποτα παραπάνω να μας προσφέρει από τις b-movies που γυρίζονταν σωρηδόν κυρίως την δεκαετία του 70.

Η βασική διαφορά όμως είναι πως όλη αυτή η θεωρητικά b-movie αισθητική σκηνοθετείται από auteurs που προσφέρουν τόσο καλλιτεχνική όσο και σεναριακή υπόσταση στο αποτέλεσμα. Με δυο λέξεις θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως arthouse thrillers με επιτηδευμένα συγκεχυμένα στοιχεία. Βασικό πρώτο στοιχείο οι πολύ έντονες πορνογραφικές εικόνες οι οποίες ορισμένες φορές είναι πραγματικές και όχι προσομοίωση τους, η ίδια η σεξουαλική πράξη απεικονίζεται καθολικά επιθετική και έτσι κάθε είδος ρομαντισμού είναι απευκταίο. Επίσης μόνιμη είναι προκλητικά ωμή βία με επαγγελματίες αλλά και ερασιτέχνες ηθοποιούς, και αυτός ο καταναγκασμός της βίας οδηγεί σε αποσυντεθειμένες κοινωνικές σχέσεις. Οι αφηγηματικές τους, χαώδεις αλλά και γραμμικές, αναμειγνύονται με την τέχνης που πρεσβεύει ο κάθε auteur, με εικόνες εξαθλίωσης, με προκλητική εξερεύνηση της σεξουαλικότητας, και συνδυαζόμενες με τα στοιχεία μιας μεταμοντέρνας κουλτούρας, προσπαθούν να προσδώσουν και να δημιουργήσουν νέους τρόπους δυναμικής κινηματογράφησης.

Ακόμα και μέσα στο ίδιο το ρεύμα όπως είναι φυσικό έχουμε διαφοροποιήσεις στο ύφος του κάθε σκηνοθέτη. Από τη μία πλευρά μπορούμε να συναντήσουμε πρωτοποριακούς και καθιερωμένους εικονοκλάστες όπως ο Olivier Assayas, η Catherine Breillat και η Claire Denis, ή από την άλλη υπάρχουν οι auteurs που εμφανίστηκαν από το πουθενά όπως ο Bruno Dumont, ο Gaspar Noé και ο Philippe Grandrieux. Ταινίες όπως La vie nouvelle (Philippe Grandrieux, 2002), Trouble Every Day (Claire Denis, 2001) και Irréversible (Gaspar Noé, 2002) όχι μόνο κυλιούνται μέσα σε ένα φορμαλιστικό χάος και σε μία αθλιότητα κατά κύριο λόγο σωματική αλλά επίσης προσθέτουν ακραίες ψυχολογικές καταστάσεις, εσωτερικές επιθέσεις, και έντονες κυριαρχικές μάχες ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό πάνω στην αφηγηματική της ακρότητας.

Επίσης κάποιοι σκηνοθέτες επικεντρώνονται σε θέματα ταμπού όπως βίαια εγκλήματα, βιασμούς, αιμομιξία με σκοπό να προκαλέσουν τις συμβάσεις που έχουν οδηγήσει στο να περιθωριοποιηθούν τόσο από το mainstream όσο και από τον καλλιτεχνικό κινηματογράφο είδη όπως η πορνογραφία. Άλλωστε, συχνά το κορμί ως σάρκα είναι η πρώτη ύλη της κινηματογράφησης, ως θύμα ασέλγειας, ακρωτηριασμένο αλλά και βιασμένο, μετατρέπεται σε μία πολεμική ζώνη, ένας συμβολισμός στην επίθεση η οποία εκτελείται από τον ίδιο θύτη-auteur απέναντι σε όλες τις κοινωνικές, καλλιτεχνικές και κινηματογραφικές συμβάσεις.

Είναι λογικό ότι ο κινηματογράφος της αθλιότητας επικεντρώνεται σε θεωρητικά ανώμαλα στοιχεία όπως εγκληματίες, ψυχοπαθείς και γενικά τέρατα ή και όσα εκλαμβάνονται ως τέτοια, δημιουργήματα ενός κοινωνικού συμβατικού συστήματος που θέλει παράλληλα να τα εξαλείψει. Έτσι, ακριβής θα μπορούσε να είναι και ο ορισμός που δίνει ο κριτικός του ArtForum, James Quandt, “Cinema suddenly determined to break every taboo, to wade in rivers of viscera and spumes of sperm, to fill each frame with flesh, nubile or gnarled, and subject it to all manner of penetration, mutilation, and defilement”.

Ενδεικτικά ορισμένοι από τους πιο σημαντικούς σκηνοθέτες και οι ταινίες τους που ανήκουν στο ρεύμα:

François Ozon

Regarde la Mer (1997)

Sitcom (1998)

Les Amants Criminels (1999)

Gaspar Noé

Carne (1991)

Seul Contre Tous (1998)

Irréversible (2002)

Claire Denis

Nénette et Boni (1996)

Beau Travail (1999)

Trouble Every Day (2001)

Vendredi Soir (2002)

L’Intrus (2004)

Bruno Dumont

La Vie de Jésus (1997)

L’Humanité (1999)

Twentynine Palms (2003)

Flandres (2006)

Hors Satan (2011)

Philippe Grandrieux

Sombre (1999)

La Vie Nouvelle (2002)

Un Lac (2008)

Catherine Breillat

Romance (1999)

À ma Soeur (2000)

Anatomie de l’Enfer (2004)

Bertrand Bonello

Le Pornographe (2001)

Tiresia (2003)

Marina de Van

Dans ma Peau (2002)

La Promenade (2007)

Fabrice Du Welz

Calvaire (2004)

Vinyan (2008)

Οι υπόλοιπες ταινίες που ανήκουν στο ρεύμα ή έχουν πολλά κοντινά χαρακτηριστικά:

À l’intérieur (Alexandre Bustillo & Julien Maury) (2007)

Baise-moi (Virginie Despentes & Coralie Trinh Thi) (2000)

La Blessure (Nicolas Klotz) (2004)

La Chatte à Deux Têtes (Jacques Nolot) (2002)

Demonlover (Olivier Assayas) (2002)

L’Emploi du temps (Laurent Cantet) (2001)

Frontière(s) (Xavier Gens) (2007)

Haute Tension (Alexandre Aja) (2003)

Intimacy (Patrice Chéreau) (2001)

Ils (David Moreau & Xavier Palud) (2006)

Les Invisibles (Thierry Jousse) (2005)

Lady Chatterley (Pascale Ferran) (2006)

Leçons de ténèbres (Vincent Dieutre) (1999)

Ma Mère (Christophe Honoré) (2004)

Martyrs (Pascal Laugier) (2008)

Pola X (Leos Carax) (1999)

Sheitan (Kim Chapiron) (2006)

Wild Side (Sébastien Lifshitz) (2004)

Advertisements

2 responses to “Cinéma du Corps

  1. Pingback: Un Lac (2008) | 24 fois la vérité par seconde·

  2. Pingback: Le Pornographe (2001) | 24 fois la vérité par seconde·

Free Comments!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s