Hors Satan (2011)


“Δεν πιστεύω στο Θεό, η μόνη πίστη που χρειάζεται η ταινία μου, είναι στο Σινεμά”  Bruno Dumont

Για ένα άθεο σκηνοθέτη το να ασχολείται τόσο συχνά με θρησκευτικά θέματα είναι πάντα ενδιαφέρον ειδικά όταν επιρροές του αποτελούν ο Pasolini, ο Begman και θεωρείται, ακόμα ένας, κληρονόμος του Bresson. Ο Dumont ξεκίνησε να σκηνοθετεί το 1997 με το αλληγορικό Η Ζωή του Ιησού και καταλήγει σήμερα στο να αποτάσσει τον Σατανά, έτσι καλύπτει μάλλον όλο το φάσμα της Χριστιανικής πίστης κάνοντας και μια στάση και στον Ισλαμισμό στην προηγούμενη ταινία του, Hadewijch.

Το Hors Satan (Έξω Σατανά) θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μία αφαιρετική ταινία θρησκευτικού τρόμου, κινούμενη βέβαια πάντα μέσα στο στιλιστικό πλαίσιο του Dumont, ο οποίος χωρίς περιττές εισαγωγές μας αφήνει σε ένα απομονωμένο χωριό στην Côte d’Opale της Βορειοδυτικής Γαλλίας. Έξω από το χωριό, κοντά στο δάσος, ζει ένας Άνδρας (David Dewaele) ο όποιος αναπτύσσει μία σχέση με ένα Κορίτσι (Alexandra Lemâtre), που του δίνει φαγητό και τον βλέπει καθημερινά. Μετά την δολοφονία του πατριού του Κοριτσιού από τον Άνδρα η σχέση τους γίνεται πιο στενή χωρίς να είναι ούτε απόλυτα φιλική αλλά ούτε και ερωτική. Συνήθως περνούν τον χρόνο τους καθώς προσεύχονται μπροστά στη φωτιά ή στο νερό και με βόλτες στους αμμόλοφους, στο δάσος και στην παραλία. Υπονοείται πως στο χωριό υπάρχει κάποιος δαίμονας, ή και ο ίδιος ο Σατανάς, και ο Άνδρας δρα σαν εξορκιστής, όταν χρειάζεται, αν και η μεθοδολογία του δεν είναι θρησκευτική αλλά σεξουαλική, έτσι ένας ξένος γίνεται ο άνθρωπος της πίστης και των θαυμάτων για τους κατοίκους.

Ο διάλογος είναι ελάχιστος και σε ορισμένα σημεία και η δράση είναι μηδαμινή, συνήθως όλα εξελίσσονται μέσα σε πανοραμικά τοπία τα όποια πολλές φορές εξαφανίζουν και τους ηθοποιούς. Η κάμερα είναι πάντα αργή, δεν υπάρχει επεξεργασία στον ήχο και τις όσες φορές έχουμε διάλογο, αυτός παρακολουθείται από απόσταση και με «δογματική» φυσικότητα. Είναι ίσως η πιο ωμή ταινία του Dumont σε επίπεδο τεχνικής και αισθητικής, και παραδόξως είναι και η λιγότερο ωμή και προκλητική σε εικόνες και περιεχόμενο. Το Hors Satan ίσως είναι και η πιο προσωπική του ή η λιγότερα εύκολα προσεγγίσιμη και κλειστή του ταινία, τουλάχιστον για το ευρύτερο και μη μυημένο κοινό. Αυτός είναι και ο λόγος που βρίσκουμε ψήγματα προηγούμενων έργων του εδώ, οι μηχανές του Jesus, οι αμμόλοφοι του 29 Palms, η ψυχρή φωτογραφία του Flandres και βεβαία η θρησκευτικότητα του Hadewijch, ένας κύκλος κλείνει.

Απο θεματολογικής άποψης η ταινία κλείνει και αυτήν έναν εσωτερικό και σαφώς πιο θρησκευτικό κύκλο, χρησιμοποιώντας κυρίως Χριστιανικούς συμβολισμούς ακόμα και απροκάλυπτα, ο άγνωστος ξένος που σώζει το χωριό, η προσευχή, τα θαύματα, ο εξαγνισμός και η σωτήρια μέσω ενός φιλιού, ο εξορκισμός, η κάθαρση μέσω της φωτιάς, η Θεια Δίκη, το περπάτημα πάνω στο νερό και η ανάσταση. Αν δεν ήταν γνωστές οι απόψεις του Dumont, το Hors Satan θα ήταν απλά μια αλληγορική θρησκευτική ταινία, αλλά η γνώριμη αποστασιοποιημένη παρουσίαση των συμβολισμών σε συνδυασμό με το παρελθόν του δείχνουν να είναι περισσότερο ειρωνεία και όχι μια εκ θαύματος πίστη σε κάτι, εκτός του κινηματογράφου. Αν θα έπρεπε να παραλληλιστεί εννοιολογικά με κάποια αντίστοιχη ταινία αυτή θα ήταν το Je vous salue, Marie του Jean-Luc Godard, όπου και εκεί το θαύμα και η πίστη παρουσιάζονται με τέτοιο τρόπο που είναι δυσδιάκριτο για τον θεατή αν ο σκηνοθέτης είναι ειλικρινής ή αν τελικά κρίνει τα πιστεύω του.

Παρά τον κυρίαρχο αργό ρυθμό υπάρχει ένας δυναμισμός στην εξέλιξη, χωρίς όμως να προσφέρονται έντονες συγκινήσεις αν και η αρχή της ταινίας σε προδιαθέτει διαφορετικά. Ο Dumont προσπάθησε να κάνει την ταινία ασφυκτικά κλειστή και απαλλαγμένη από αφηγηματικούς κανόνες, και αυτό το καταφέρνει, αλλά σε ορισμένα σημεία δείχνει πως και ο ίδιος εγκλωβίζεται σε αυτή του την τεχνοτροπία. Κάποιες στιγμές ο φορμαλισμός του και η εμμονή του στην δύναμη της φύσης και της εικόνας της, δεν του επιτρέπουν να αλλάξει και προτιμά να παραμένει αυστηρός και πιστός στους κανόνες του με αποτέλεσμα να συγκρατεί τις εξίσου φυσικές συγκρούσεις που θα υπήρχαν, δίνοντας τελικά ένα αφύσικο αποτέλεσμα που δεν συνάδει με την φόρμα του. Για έναν τελειομανή σκηνοθέτη όπως ο Dumont δεν αμφιβάλλω πως αυτό το αποτέλεσμα είναι ηθελημένο αλλά θα μπορούσε να είναι και λίγο πιο χαλαρός αφήνοντας έτσι περισσότερο χώρο σε μια πιο ζεστή προσέγγιση. Βεβαία όπως δηλώνει και ο ίδιος: «Ο παραγωγός μου δεν καταλαβαίνει τι κάνω και είναι καλύτερα έτσι». Αυτή τη φορά ίσως βρεθούν ακόμα περισσότεροι θεατές του σε αυτή τη θέση.

 7/10

Advertisements

3 responses to “Hors Satan (2011)

  1. Εξαιρετική η ανάλυσή σου φίλε Βασίλη. Αν κι έχω περίπου μία εβδομάδα που την είδα, ακόμα δεν έχω καθίσει λίγο με τον εαυτό μου να την αφουγκραστώ όπως θα ήθελα. Σίγουρα δεν την ξεχνάς όμως.

Free Comments!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s