Kaigenrei (1973)


Ο Yoshishige Yoshida αποτέλεσε μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες στο Ιαπωνικό Νέο Κύμα (Nuberu Bagu). Αν και σαφώς λιγότερο αναγνωρισμένος από τους συναδέλφους του Nagisa Oshima και Masahiro Shinoda βοήθησε στην δημιουργία του Νέου Κύματος στα στούντιο Shochiki στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Το 1969 σκηνοθετεί την πιο γνωστή του ταινία, Erosu purasu Gyakusatsu (Eros Plus Massacre / Έρωτας και Σφαγή) ένα ιστορικό δράμα που εξελίσσεται στην δεκαετία του ’20 και αποτελεί το πρώτο μέρος μίας νοητής τριλογίας πολιτικών ιστορικών ταινιών. Δύο χρόνια μετά γυρίζει τη δεύτερη ταινία, Rengoku Eroica (Heroic Purgatory), που ασχολείται με τα φοιτητικά του χρόνια στην δεκαετία του ’50. Το Kaigenrei (Coup D’Etat / Πραξικόπημα) είναι η τρίτη και τελευταία ταινία της σειράς και κυκλοφορεί το 1973.

Το Kaigenrei είναι ένα ιστορικό πολιτικό βιογραφικό δράμα που αφηγείται τα γεγονότα που οδήγησαν στην αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος της 26ης Φεβρουαρίου 1936. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο συγγραφέας και πολιτικός φιλόσοφος Ikki Kita (Rentaro Mikuni), του οποίου η ζωή εξιστορείται από το 1921 μέχρι το 1936. Στην ταινία παρουσιάζονται οι μέθοδοι που ο Kita χρησιμοποίησε για να εμπνεύσει μία ομάδα στρατιωτικών να βοηθήσουν στην επαναφορά του μεγαλείου της Ιαπωνίας. Παράλληλα όμως παρουσιάζονται και πτυχές του ίδιου του φιλοσόφου και των αυστηρών απόψεων του για την πειθαρχεία και την σημασία της ιαπωνικής αυστηρότητας. Στα πλαίσια αυτής της ετοιμασίας θα γνωρίσει έναν νεαρό στρατιώτη (Yasuo Miyake) που οι απόψεις του και η ασταθής ιδιοσυγκρασία του θα επηρεάσουν τα σχέδια του Kita.

Η έντονα πολιτικοποιημένη δεκαετία του 1960 οδήγησε πολλούς διανοούμενους και σκηνοθέτες της εποχής να αναλύσουν και να ασχοληθούν με ριζοσπαστικές προσωπικότητες του παρελθόντος όπως ο Ikki Kita. Στο βιβλίο του “Ένα Σχεδιάγραμμα για την Αναδιοργάνωση της Ιαπωνίας” (1919) εξέφρασε κάποιες απόψεις που ενώ ήταν πολύ κοντά στον σοσιαλισμό, είχαν απήχηση κυρίως στις δεξιές και εθνικιστικές ομάδες. Μεταξύ άλλων ο Kita στο βιβλίο του, αναφέρεται σε κρατικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων, στην ελαχιστοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας και στη δωρεάν παιδεία για όλους. Όλο το σχεδιάγραμμα θα έπρεπε όμως να επιτευχθεί μόνο υπό την σκέπη και τις ευλογίες του Αυτοκράτορα. Στην ιδεολογία του υπάρχουν έντονες ομοιότητες με το kokutai, το παραδοσιακό πολιτικοοικονομικό σύστημα της προ-καπιταλιστικής Ιαπωνίας. Οι ιδέες του είχαν μεγάλη απήχηση σε ομάδες στρατιωτικών οι οποίοι τέθηκαν υπό την πνευματική και στρατηγική καθοδήγηση του. Με αυτό τον τρόπο ο Ikki Kita κατάφερε να οργανώσει την δολοφονία του τότε πρωθυπουργού lnukai Tsuyoshi το 1932 αλλά και το πραξικόπημα του 1936 με στόχο την παλινόρθωση του Αυτοκράτορα Hirohito.

Ο Yoshida δεν ακολουθεί μια κλασσική αφηγηματική γραφή και παραμένει πιστός στην ελλειπτική αφήγηση που είχε αναπτύξει στο παρελθόν και τελειοποίησε στα δύο προηγούμενα μέρη της τριλογίας του. Αν και η ταινία είναι φαινομενικά μία ιστορική βιογραφία, στην ουσία δεν λαμβάνουμε πολλά στοιχεία για την ιστορική περίοδο και έχουμε ελλειπή πληροφόρηση για τα γεγονότα όπως απεικονίζονται. Ο σκηνοθέτης προτιμά να επικεντρωθεί περισσότερο στην ψυχολογία και τις αυστηρές ιδεολογικές απόψεις του Ikki Kita. Επίσης δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον Kita και τον, προστατευόμενο του, νεαρό στρατιώτη. Γίνεται μία ευθεία αντιπαράθεση μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, όπου ο Yoshida προσπαθεί να αποδείξει πως οι παλαιότερες τεχνικές αν και έμειναν ανεφάρμοστες δεν θα μπορούσαν να έχουν ουσιαστική παρουσία σε μία σύγχρονη κοινωνία. Ο ρόλος του νεαρού στρατιώτη είναι καθαρά συμβολικός μίας και στην ουσία εκπροσωπεί και περικλείει όλη την αμφισβήτηση και επαναστατικότητα των νέων του 1960. Αν και αρχικά ενθουσιώδης για τις επερχόμενες αλλαγές, δεν δείχνει ικανός να ακολουθήσει όλες τις θυσίες και την προετοιμασία που απαιτείται για να επιτευχθεί ο στόχος της ανατροπής.

Οι ταινίες της τριλογίας του Yoshida, έχουν μία χαλαρή και νοητή σύνδεση και δεν αποτελούν η μία κάποιο είδος συνέχειας της άλλης. Υπάρχει όμως μία αλληλουχία που τις συνδέει και τις τρεις. Εκτός από τον πολιτικό και ιστορικό χαρακτήρα τους, σε όλες υπάρχει μια έντονη σχέση με τον ερωτισμό αλλά και τις αρνητικές επιπτώσεις του έρωτα. Στο Kaigenrei αυτή η ύπαρξη του ερωτικού στοιχείου δεν είναι διακριτή στην πρώτη ανάγνωση. Το ερωτικό κομμάτι ή το αίσθημα της αγάπης προέρχεται από μία επώδυνη μάχη μεταξύ ιδεολογίας και προσωπικών επιθυμιών. Ο Kita προσπαθώντας να μείνει αυστηρά πιστός στη ιδεολογία του θεωρεί πως πρέπει να τιμωρεί τον εαυτό του κάθε φορά που οι προσωπικές του φιλοδοξίες τολμούν να ξεπερνούν την αγάπη προς την πατρίδα και τον Αυτοκράτορα. Από την ίδια επώδυνη διαδικασία περνά και η αγάπη του στρατιώτη προς τον πνευματικό του μέντορα, που οφείλει να μείνει απαρέγκλιτα πιστός στην πειθαρχία που του επιβάλλεται, ακόμα και όταν είναι αδύναμος.

Αν συνυπολογιστούν όλες οι θυσίες που χρειάστηκαν να γίνουν από τους ήρωες ώστε να καταφέρουν να ικανοποιήσουν την αγάπη τους, τότε είναι ακόμα πιο σκληρό όταν η αγάπη αυτή μετατρέπεται σε προδοσία. Οι ιδέες και οι φερόμενοι ηγέτες προδίδουν τους πιστούς ακολούθους τους, ο Αυτοκράτορας τον Kita και αντίστοιχα ο ίδιος τον στρατιώτη. Ο Yoshida εκφράζει με έναν έντονο τρόπο την συναισθηματική και ιδεολογική καταρράκωση μιας ολόκληρης γενιάς, της δικιάς του. Νιώθει πως παρά τις θυσίες και τις έντονες προσπάθειες για πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές το σύστημα στο οποίο πίστεψαν όλοι τους πρόδωσε γιατί δεν έφερε τίποτα τελικά. Βιώνει έτσι μία κατάθλιψη για τις ανεκπλήρωτες ελπίδες που είχαν δημιουργηθεί στη δεκαετία του 1960 και τις και εκφράζει όλη αυτή την απογοήτευση στον ηττοπαθή και ευαίσθητο νεαρό στρατιώτη.

Το Kaigenrei δεν αποτέλεσε μόνο το τέλος ενός κύκλου αλλά ήταν και η στιγμή που ο Yoshida ένιωσε πως έφτασε σε ένα σημείο καλλιτεχνικής ωριμότητας. Στην κλειστοφοβική του κινηματογράφηση καταφέρνει να αποτυπώσει όλη τη γνώση που είχε συγκεντρώσει ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος. Σύμφωνα με τον ίδιο, θεώρησε πως η ταινία αποτέλεσε ολοκλήρωση της δουλειάς του τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε τεχνοτροπία. Για αυτό τον λόγο αποφάσισε να μην σκηνοθετήσει κάτι στα επόμενα δεκατρία χρόνια και να πειραματιστεί μόνο με τα ντοκιμαντέρ.

8/10

English Version

Advertisements

Free Comments!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s