Fuoco! (1968)


Ο Gian Vittorio Baldi, σίγουρα δεν είναι μέσα στα πρώτα ονόματα όταν αναφερόμαστε στον Ιταλικό κινηματογράφο των δεκαετιών του 60 και του 70, αν και θα έπρεπε. Πρωτοπόρος στο documentary, ίδρυσε το IDI (Istituto Documentario Italiano) και συνεργάστηκε με τους Antonioni, Vancini και De Seta. Αγαπημένος του Cahiers du Cinéma και αποκλεισμένος στην Ιταλία από την λογοκρισία και την αγορά, υπήρξε παραγωγός και φίλος του Pasolini, του Bresson και της Straub. Στην προσωπική του δουλειά, ξεχωρίζει η δραματική ταινία του 1968, Fuoco! (Πυρ!). Η ταινία βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας της ίδιας χρονιάς με Αργυρή Osella.

Η ιστορία διαδραματίζεται στο χωριό Capranica di Sutri, στην επαρχία της Ρώμης, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου. Στη διάρκεια τον εορταστικών εκδηλώσεων κάποιος πυροβολεί το άγαλμα της Παναγίας. Ένας άνεργος χτίστης, ο Mario (Mario Bagnato) είναι αρματωμένος και κλεισμένος στο σπίτι του και από εκεί ανοίγει πυρ προς τον κόσμο. Μαζί του στο σπίτι κρατά ομήρους την έγκυο γυναίκα του (Lydia Biondi) και τη μικρή τους κόρη. Ο Mario δεν δέχεται να μιλήσει σε κανέναν, ούτε στον αστυνομικό (Giorgio Maulili) που προσπαθεί να διαπραγματευτεί την κατάσταση, αλλά ούτε και σε μία δημοσιογράφο που του ζητά συνέντευξη. Όλα εξελίσσονται σε ένα δραματικό 24ώρο.

Η κεντρική ιδέα της ταινίας, συνοψίζεται λιτά και ευθέως στον τίτλο της, Fuoco! (Πυρ!), αφού είναι μία ταινία που είναι ενάντια σε όλους και σε όλα. Ο Baldi ασκεί με ωμό και ρεαλιστικό τρόπο, σκληρή κριτική στην ανάλγητη αστική κοινωνία, όπως διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια. Ο Mario εκφράζει τα περιθωριοποιημένα μέλη αυτής της κοινωνίας που πλέον δεν αντέχουν άλλο. Η οργή τους, οδηγείται αναγκαστικά σε ακραίες μεθόδους και πράξεις βίας. Δεν γίνεται κάποια απόπειρα ανάλυσης και έρευνας των λόγων που όπλισαν το χέρι του ήρωα, άλλωστε πλέον δεν χρειάζεται κάτι τέτοιο. Καθαρά επηρεασμένος από το πνεύμα των κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών του 1968, ο Baldi παρουσιάζει ψυχρά το αποτέλεσμα μίας διεργασίας ετών. Προφανώς η ιδέα της κοινωνικής επανάστασης δεν προκλήθηκε ξαφνικά, αλλά έχει τη βάση της στα λάθη που έγιναν παλιότερα. Με γνώμονα αυτή την σκέψη ο Mario δικαιολογημένα θεωρεί πως το παρελθόν είναι υπαίτιο της τωρινής του θέσης, γι’ αυτό πρέπει να καταστραφεί. Για να το πετύχει αυτό θα πρέπει να αποκαθηλώσει πρώτα την αγία τριάδα του μεταπολεμικού ονείρου: κράτος, θρησκεία και οικογένεια. Οι θεωρητικοί του σωτήρες αποδείχθηκαν αναποτελεσματικοί, και τώρα είναι οι εχθροί του. Για να υπάρξει μέλλον, αυτό θα γίνει μόνο μέσω μιας νέας αρχής που θα ξεκινήσει από το μηδέν, άρα αναγκαστικά πρέπει να καταστραφεί ό,τι υπάρχει ήδη. Βέβαια η ασυγκράτητη οργή του Mario στην προσπάθειά του για αποδόμηση των πάντων, τον οδηγεί αναπόφευκτα στην αυτοκαταστροφή, αφού είναι φαινομενικά η μόνη λύση στην τραγική του ζωή.

Ο Baldi που είναι παραγωγός, σκηνοθέτης και σεναριογράφος δεν κρύβει τις εμφανέστατες επιρροές του από τον νεορεαλισμό και την προϋπηρεσία του στο documentary. Χρησιμοποιώντας μόνο μία κάμερα στο χέρι παραδίδει μία ταινία άμεση και ουσιαστική. Με εξαίρεση το αρχικό εξωτερικό πλάνο η υπόλοιπη ιστορία εξελίσσεται αυστηρά μέσα στο σπίτι, είναι στην ουσία ένα σκληρό δράμα δωματίου. Πάντα η οπτική του είναι από μέσα προς τα έξω, έτσι ο θεατής νιώθει ταυτόχρονα κοντά στους ήρωες αλλά και αποστασιοποιημένος παρατηρητής. Η κάμερα μένει σχεδόν πάντα καρφωμένη στον Mario, αυτός είναι ο ήρωας, αυτός είναι το κέντρο, με αυτόν πρέπει να ταυτιστείς, αυτός ίσως είσαι εσύ. Διάλογοι στη ουσία δεν υπάρχουν, αφού κανείς δεν συνομιλεί με κανέναν, εκτός από κάποιες τυπικές ατάκες που μένουν σχεδόν μόνιμα αναπάντητες. Ο Mario δεν θα μιλήσει με κανέναν, δεν τον εκφράζουν πλέον τα λόγια, έχει περάσει στις πράξεις. Η διαφορά του Baldi από άλλους πολιτικοποιημένους σκηνοθέτες της εποχής του, είναι πως ενώ εκείνοι ψάχνουν να εξηγήσουν τα πολιτικά φαινόμενα γύρω τους ή να τα επηρεάσουν, εκείνος μεταφέρει απλά τα γεγονότα.

Το Fuoco! γυρίστηκε σε δύο εβδομάδες, με πολύ χαμηλό κόστος και σε χρονολογική σειρά. Επίσης είναι η πρώτη Ιταλική ταινία που χρησιμοποιήθηκε φιλμ 16mm το οποίο αργότερα μεταφέρθηκε σε 35mm για την διανομή και τις προβολές. Ο Baldi κόντρα στην τάση της εποχής να ντουμπλάρονται οι ταινίες, χρησιμοποίησε κάμερα στο χέρι και απευθείας φυσικό ήχο, χωρίς επεξεργασία και με παρούσες όλες τις ατέλειες. Η τεχνολογία αυτή του επέτρεπε μία πιο γρήγορη κινηματογράφηση και ευκολότερη επεξεργασία του φιλμ μετά. Αναλογικά θα μπορούσε να συγκριθεί με τη σημερινή χρήση των ψηφιακών μέσων. Η επιλογή του αυτή προκάλεσε σειρά διαμαρτυριών από τις εταιρίες παραγωγής που προσπάθησαν ακόμα και δικαστικά να μην επιτρέψουν την κανονική προβολή της ταινίας. Η ασπρόμαυρη φωτογραφία είναι του Ugo Piccone και τα γυρίσματα έγιναν σε φυσικό χώρο. Αν και βραβευμένη στη Βενετία, η ταινία δεν κέρδισε το Βραβείο Ποιότητας του φεστιβάλ και αυτό οδήγησε Ιταλούς διανοούμενος όπως οι Alberto Moravia, Ennio Flaiano, Pier Paolo Pasolini, Tonino Guerra και Ennio de Concini να διαμαρτυρηθούν. Μεταξύ άλλων επεσήμαναν πως “Εμείς πιστεύουμε ότι αυτή η ταινία, είναι ένα από τα πιο αξιόλογα και σημαντικά έργα του Ιταλικού κινηματογράφου των τελευταίων ετών”.

Γυρισμένο σχεδόν 45 χρόνια πριν, το Fuoco! δεν θα μπορούσε να είναι πιο σύγχρονο σήμερα. Το θέμα του συνάδει απόλυτα με τις αλλαγές που ήδη ζούμε και θα μπορούσε κάλλιστα να είναι μια καταγραφή των όσων συμβαίνουν γύρω μας. Ο Ιταλός κριτικός κινηματογράφου Morando Morandini έγραψε πως το Fuoco! χαρακτηρίζεται από “αξιοσημείωτη αυστηρότητα, ισορροπία μεταξύ προθέσεων και αποτελεσμάτων και εσωτερική συνοχή ανάμεσα στη δραματική ύλη και τις μορφές με τις οποίες εκφράζεται”.

8/10

Πρώτη δημοσίευση στο SevenArt

Advertisements

Free Comments!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s