Die Berliner Schule


Το 2003 Γάλλοι κριτικοί ανακάλυψαν το “Milchwald” του Christoph Hochhäusler στην Berlinale και την επόμενη χρονιά το “Marseille” της Angela Schanelec στις Cannes. Αργότερα βρέθηκαν και άλλες, αρκετές ταινίες με την ίδια αισθητική. Πολλές ενθουσιώδεις αναφορές ακολούθησαν, το νέο ρεύμα ονομάστηκε Nouvelle Vague Allemande από το Cahiers du Cinéma, αλλά οι Γερμανοί πρότειναν “die Berliner Schule”. Το πρώτο δείγμα αυτής της αισθητικής είναι η σύνδεση του Βερολίνου τόσο σε σχέση με την υπόλοιπη Γερμανία, όσο και σε διεθνές επίπεδο, αλλά και το γεγονός ότι η μητρόπολη είναι ελκυστική για πολλούς σκηνοθέτες.

Η βασική διαφοροποίηση αυτού του ρεύματος σε σχέση με τα άλλα, είναι ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει μια σχολή με την κλειστή έννοια του όρου. Οι σκηνοθέτες έρχονται από διαφορετικές περιοχές, με διαφορετικά βιώματα και εμπειρίες, πολλές φορές δεν γνωρίζονται καν μεταξύ τους. Η τεχνική που ακολουθείται δεν είναι δομημένη πάνω σε μία συγκεκριμένη θεωρία-δόγμα, έτσι δεν υπάρχει καλλιτεχνικός περιορισμός στην δημιουργία, παρόλα αυτά διακρίνεται μια ομοιογένεια ως προς την αισθητική και την προσέγγιση των θεμάτων.

Οι τρεις σκηνοθέτες που στην ουσία ξεκίνησαν την σχολή, πριν καν υπάρξει ως ρεύμα, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 90, Christian Petzold, Thomas Arslan και Angela Schanelec. Κοινό στοιχείο και των τριών είναι ότι ήταν συμφοιτητές στην Ακαδημία Κινηματογράφου στο Βερολίνο (dffb). Επίσης είχαν για καθηγητές τους ειδικούς του documentary, Harun Farocki και Hartmut Bitomsky, η επιρροή των οποίων ήταν έντονη στη δουλεία των φοιτητών τους, αλλά όχι εμφανώς.

Η θεματική των ταινιών ξεφεύγει από το πολιτικό των παλαιότερων, και έτσι περνάει στη σύγχρονη κοινωνική κριτική, μέσα από ένα περιβάλλον που ως προς την παρουσίαση του θα μπορούσε να χαρακτηριστεί περισσότερα ρεαλιστικό και λιγότερο, έως καθόλου, φανταστικό. Οι ήρωες ανήκουν κυρίως στην μεσαία τάξη, συνεχίζουν να κουβαλούν τις μικροαστικές προκαταλήψεις που κληρονόμησα, και δείχνουν μάλλον ανήμποροι να τις αντιμετωπίσουν, ή έστω δεν δείχνουν να έχουν την πρόθεση να κάνουν κάτι για αυτό ουσιαστικό.

Στην ουσία όλες οι ταινίες είναι, ταινίες οικογένειας. Οι οικογένειες συνήθως είναι αυτές που χρησιμοποιούνται ως καθρέφτες της κοινωνίας, είναι ο χώρος στον οποίο μικροπολιτικές από τις τάσεις της καπιταλιστικής μας κοινωνίας έχουν συχνά θεματοποιηθεί ακόμα και σε ακραίο βαθμό. Οι κοινωνικές σχέσεις δεν αφήνουν εκτός και την πολιτική ως μέρος του προβλήματος, καθώς επηρεάζει τελικά και την καθημερινή διαπροσωπική σχέση, χωρίς όμως να είναι άμεση η πολιτική αναφορά και κριτική. Προχωράνε επίσης και σε πιο αμιγώς πολιτικά θέματα όπως η τρομοκρατία και ο ρόλος του ατόμου σε μια τέτοια σύγχρονα δομημένη κοινωνία.

Σίγουρα δεν είναι μόνο το περιεχόμενο όταν γίνεται αναφορά στην Berliner Schule, εκτός από την πολιτική των χαρακτήρων και του σεναρίου, το ίδιο σημαντική είναι και η πολιτική της κινηματογραφικής τεχνικής. Όλα έχουν σημασία, όχι μόνο η εικόνα, είναι η φωτογραφία, το μοντάζ, ο ήχος (συνήθως φυσικός), η επιλογή των ηθοποιών, όλα ακολουθούν μία ενότητα που δίνει την αίσθηση της συνοχής. Πολλοί συντελεστές των ταινιών έχουν συνεργαστεί στενά με διάφορους σκηνοθέτες της σχολής, έτσι υπάρχει μια υπόγεια συνεργασία σε δεύτερο επίπεδο, που ενισχύει την δουλεία του σκηνοθέτη αλλά και την ύπαρξη μιας αισθητικής ενότητας.

Η τεχνική είναι αρκετά παρόμοια, Bressonική σε ένα βαθμό, ρεαλισμός χωρίς να πέφτει στον νατουραλισμό, χωρίς να χειραγωγεί, χωρίς έντονη περίεργη πλοκή και χωρίς soundtrack ή κάποια έντονη μουσική. Τα πρόσωπα και το περιβάλλον είναι συνήθως στατικά, περιορισμένα, κλεισμένα πολλές φορές στο πλάνο, η κάμερα συνήθως στατική, απλά καταγράφει τα γεγονότα χωρίς να παρεμβαίνει και να επηρεάζει τον θεατή. Σε ένα πλάνο όλα μετράνε, κάθε κίνηση, κάθε χειρονομία, κάθε ήχος, όλα προσθέτουν ακόμα ένα επίπεδο στην ιστορία. Είναι καθαρές μελέτες, ψυχρές, αποστασιοποιημένες, με κοινή γραμμή την μελαγχολία, με σοβαρό τόνο και ύφος, χωρίς ποτέ να γίνονται ψεύτικες.

Advertisements

3 responses to “Die Berliner Schule

  1. Σιγά μην άφηναν οι γερμανοί, η σχολή του Βερολίνου να γίνει γνωστή ως “Nouvelle Vague Allemande”!!!!

    • Λογικό, λίγο δύσκολο να έμενε ο Γαλλικός όρος για ένα ρεύμα που έχει κυρίως Γερμανούς!

  2. Pingback: Gespenster (2005) | 24 fois la vérité par seconde·

Free Comments!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s